ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ

Η πνευματική ιδιοκτησία έχει ως κύριο σκοπό την προστασία του προσωπικού δεσμού του δημιουργού με το έργο του. Μέσω της πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύονται τα πνευματικά δημιουργήματα, δηλαδή τα έργα λόγου, τέχνης ή επιστήμης. Όπως γίνεται αντιληπτό συνεπώς η πνευματική ιδιοκτησία προστατεύει άυλα και όχι υλικά αγαθά. Οι κύριες πηγές δικαίου πνευματικής ιδιοκτησίας στην Ελληνική νομοθεσία είναι το Σύνταγμα, ο Αστικός κώδικας και ο νόμος 2121/1993 ο οποίος περιέχει και τις βασικές ρυθμίσεις της πνευματικής ιδιοκτησίας. Βασικές προϋποθέσεις της προστασίας ενός έργου αποτελούν η μορφή του και η πρωτοτυπία. Προστατεύονται επίσης τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών και οι βάσεις δεδομένων.

Ως αποκλειστικά και απόλυτα δικαιώματα τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας περιλαμβάνουν το περιουσιακό δικαίωμα με το οποίο δίνεται η δυνατότητα στο δημιουργό να εκμεταλλευτεί το έργο του και το ηθικό δικαίωμα με το οποίο προστατεύεται ο προσωπικός δεσμός του δημιουργού με το έργο του.

Το περιουσιακό δικαίωμα μπορεί να μεταβιβαστεί είτε εν ζωή είτε αιτία θανάτου προς εξασφάλιση ανταμοιβής του δημιουργού ενώ το ηθικό δικαίωμα είναι αμεταβίβαστο εν ζωή και περιέρχεται στους κληρονόμους, με το θάνατο του δημιουργού, οι οποίοι οφείλουν να το ασκούν σύμφωνα με τη θέληση του τελευταίου. Στο σημείο αυτό, αξίζει να σημειωθεί, ότι είναι αδύνατη η σύναψη σύμβασης με την οποία μεταβιβάζεται το σύνολο μελλοντικών έργων του δημιουργού. Το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας διαρκεί όσο η ζωή του δημιουργού και 70 χρόνια μετά το θάνατο του.

ΣΥΓΓΕΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Τα συγγενικά δικαιώματα αναγνωρίζονται σε ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες, ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς κ.ο.κ. Η προστασία τους διαρκεί έως 50 έτη μετά την ημερομηνία της ερμηνείας ή της εκτέλεσης ή την πραγματοποίηση της προστατευμένης υλικής πράξης.

Για να γίνει περισσότερο αντιληπτή η διάκριση μεταξύ πνευματικών δικαιωμάτων και συγγενικών δίνεται το ακόλουθο παράδειγμα.

Έστω ότι δημιουργείται ένα μουσικό τραγούδι :

– πνευματικά δικαιώματα θα αναγνωριστούν στο συνθέτη και τον στιχουργό του τραγουδιού.

– συγγενικά δικαιώματα θα αναγνωριστούν στον ερμηνευτή,στους μουσικούς και στην εταιρεία παραγωγής.

Είναι δυνατόν το ίδιο πρόσωπο να είναι φορέας παράλληλα και πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων. Η διάκριση αυτή έχει σημασία διότι πολλές φορές για την εκμετάλλευση του δημιουργήματος από τρίτο απαιτείται άδεια και από τους φορείς πνευματικών δικαιωμάτων και από τους φορείς των συγγενικών δικαιωμάτων. Άλλωστε πολλές φορές λόγω της έκθεσης ενός ερμηνευτή τραγουδιού δημιουργείται η εσφαλμένη εντύπωση ότι αυτός είναι και ο αποκλειστικός φορέας των δικαιωμάτων που πηγάζουν από αυτό.

ΦΟΡΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

Ο δημιουργός δύναται να αναθέσει τη διαχείριση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας ή των συγγενικών δικαιωμάτων σε Οργανισμό Συλλογικής Διαχείρισης (ΟΣΔ) ή ανεξάρτητη οντότητα διαχείρισης (ΑΟΔ) προκειμένου να εξασφαλίσει καλύτερο έλεγχο από την χρήση αυτών και την αποτελεσματικότερη είσπραξη της αμοιβής του σε περίπτωση που έχει παραχωρήσει με οποιοδήποτε τρόπο την εκμετάλλευση του δημιουργήματος του.